18:29 ICT Thứ bảy, 25/11/2017

Trang nhất » Tin Tức » Bên lề

Cuộc sống qua “mắt” nhạc sĩ Văn Vượng

Thứ tư - 26/10/2011 02:11
Cuộc sống qua “mắt” nhạc sĩ Văn Vượng

Cuộc sống qua “mắt” nhạc sĩ Văn Vượng

Văn Vượng vẫn khao khát được đi chữa mắt. Ông đã liên hệ với giáo sư Bon đa sép ở Siberia và giáo sư đã nhận lời. Hỏi bao nhiêu thì đủ, Văn Vượng buồn rầu nhưng hy vọng. Ông bảo "Chắc phải hơn 40.000 USD. Mỗi người chỉ cần cho 1 USD, cả nước chắc sẽ cứu được Văn Vượng..."

Những ngày buồn ở Sài Gòn, người đi xa quê có thể mở trang web nhaccuatui.com, gõ Văn Vượng, rồi nằm in trong bóng tối mà nghe. Không thể nào hình dung ra tiếng đàn guitar đa thanh tràn đầy hình ảnh ấy lại là của một nhạc sĩ mù. Vì sao, và ở đâu ông nhìn thấy tất cả? Tiếng đời xôn xao đầy màu sắc thanh cao lãng mạn ấy ở đâu khi ông bị hỏng mắt lúc mới lên bốn tuổi vì bệnh thủy đậu?

"Tôi lên báo nhiều lắm, cả chồng báo, đa số báo ngoài này. Nhưng chưa nói hết chuyện Văn Vượng".

Một ngày ở căn hộ chung cư thấp nhỏ so với nhà phố xung quanh, ông tiếp người khách Sài Gòn muốn nghe chuyện đời ông. Vì sao bốn tuổi đã không còn nhìn thấy gì mà ông có thề diễn tả Hà Nội đẹp đến thế qua cây đàn guitar. Những "Người Hà Nội" của Nguyễn Đình Thi, "Hà Nội mùa thu".... đó chưa kể các "Trường ca sông Lô, Du kích sông Thao" người sáng mắt trải nghiệm tát cả chưa chắc lột tả được cuộc sống với chiều sâu như vậy. Giới nhạc có thể chơi rất công phu, kỹ thuật điệu nghệ, bác học, nhưng không thể tràn đầy cảm xúc như Văn Vượng.

Có người nói, hình như Văn Vượng không phải kỹ thuật học thuật mà là cảm xúc. Đó có phải đặc điểm của ông không?

Văn Vượng: Đúng 80% thôi bởi cũng kỹ thuật lắm. Đại hội bây giờ chưa thể đánh hai bài Người Hà Nội và Trường ca sông Lô với đầy đủ tinh thần.

Nhạc sĩ Văn Vượng, Ảnh Nhạc VietPlus

Vậy phong cách Văn Vượng là gì?

Sáu dây các hợp âm nhiều nốt nhưng giai điệu bao giờ cũng nổi lên rõ ràng. Thiên hạ đánh mờ lẫn trong mớ âm thanh. Tôi chơi chỗ to chỗ nhỏ nhưng nhanh chậm rất rõ.

Rồi ông cười, "Phải nghiên cứu tác phẩm, đúng phong cách. Nga tưởng Mỹ không được. Tớ nghe đằng ấy Quảng Bình mà như rock nhỉ là không được".

Ông đã nhìn thấy cuộc đời như thế nào?

Trả lời câu hỏi ấy, Văn Vượng lại nói về Sài Gòn trước đã. "Tôi vào Sài Gòn vài lần cũng đã lâu rồi. Những năm 80. Người Sài Gòn lịch sự đã đành, không có chuyện không vừa ý thì huýt sáo đập bàn ghế - nhưng trong khen ngợi họ cũng thật thà. Khi hay, vỗ tay dồn dập, không xuất sắc lắm họ vỗ... vừa vừa. Sài Gòn văn minh. Không mua hàng cũng cám ơn, chứ ngoài này không mua, nó khó chịu...

Rồi ông kể vào năm 1978, lúc đó kinh tế còn khó khăn lắm, ông vào Sài Gòn mua 1 dàn ghi âm. Xích lô chở đi một lúc thì có người phóng xe máy đuổi theo và mời quay lại bằng được. Ông chủ hàng pha cafe mời, vừa xin lỗi vừa nói: Ông trả thừa tiền, "1.800 mà ông trả 1.900". Chị thấy có tử tế không? Văn Vượng cảm động nói, số tiền quá nhỏ, xin biếu không lấy lại. Người chủ hàng giải thích khi bán món hàng là tính lãi trong đó rồi, ông ta không chịu lấy. Vui quá, Văn Vượng mời ông ăn bánh xèo và uống bia.

"Một lần tôi lên bờ hồ chơi bằng xe bus, nhà xe đập ầm ĩ giục nhanh nhanh lên. Tôi bảo: Sài Gòn phục vụ khác". Ông kể có lần chiếc xe bus ở Sài Gòn lùi hẳn lại đón chỗ ông đứng.

Không có lẽ bây giờ kể cho Văn Vượng nghe những điều chắc ông không biết, là ở Sài Gòn có xe bus cũng đi ẩu lắm, có vụ tai nạn nó lôi cả người không xuống kịp. Thôi thì cứ để cho người không thấy giữ được tình cảm tốt. Không ngờ ông nói mình biết tất cả, nhưng "cứ biết có một người lái xe bus làm việc tốt như thế là văn minh rồi. Nó biết quý tính mạng con người".

Còn Hà Nội ư? Nó như thế nào trong mắt ông?

"Hà Nội bây giờ xây dựng nhiều, ai cũng biết rồi, đường đang phẳng đào lên lấp đi"

Làm sao ông cảm nhận phố xá?

"À, xưa Hà Nội thanh bình tĩnh mịch, người ta nói với nhau thật hơn, hoặc không nói những gì không nên nói. Đường phố trật tự. Náo nhiệt tốt nhưng không nên ồn ào quá. Đi đường Hoàng Quốc Việt thì rộng, tiếng người quen thuộc. Đang từ trung tâm mà về khu mát yên tĩnh đồng quê. Gió lộng hồ Tây có mùi nước".

Còn hồ Hoàn Kiếm "ôi nước hồ Gươm xanh thắm lòng, bóng tháp rùa thân mật êm ấm lòng"?

"Tôi đã xuống sờ tận mép nước, lắng nghe. Tháp rùa ở giữa hồ tôi không biết, nhưng đã được sờ cái mô hình của nó. Tôi dùng kỹ thuật bồi âm diễn tả tiếng chuông đền Ngọc Sơn buổi sớm".

Hàng ngày Văn Vượng ra ghế đá bên hồ, ngồi đó lắng nghe, cảm nhận tới 10g mới về. Còn hồ Tây thì ông tả "lấp lánh bao la". Mắt ông không nhìn được hình ảnh "nhưng tôi vẫn thấp thoáng biết qua ánh sáng và bóng tối, khi có người đi qua, hoặc đèn đang sáng mất điện biết liền. Khi chị chụp hình tôi, đèn lóe sáng, tôi biết".

Năm 1968, Văn Vượng rời quê lên Hà Nội sống. Vì tin rằng đây là nơi phát triển được tài năng. "Anh tôi đèo đi qua hồ Gươm. Người ta đang phát trên đài bài Người Hà Nội. Tôi khóc, thèm nhìn thấy Hà Nội quá. Ngay đêm đó tôi soạn bài Người Hà Nội cho guitar và thành công".

Ông diễn tả vẻ đẹp của hồ thế nào?

"Tôi dùng kỹ thuật bồi âm tả đền. Có sương long lanh cây cỏ bên hồ. Bình minh lên rõ đỏ, Mặt trời nóng ở phía đông. Tôi thèm được biết. Ước gì được ôm hôn và thấy màu đỏ đó. Tôi làm bình minh sáng lên bằng một hợp âm dài. Sóng nhỏ đuổi nhau trên mặt hồ. Lá cây rụng xuống, cái dọc, cái lắc, cái đang nghiêng, đuổi nhau trên mặt đường.

Còn Hà Nội kháng chiến, lúc ông 3,4 tuổi thì tả ra sao?

"Hà Nội thanh bình, bỗng nhà cháy đạn nổ, vợ gọi chồng, con gọi mẹ. Khi hòa bình, tôi diễn tả nữ chiến sĩ khoác súng tự hào đi bên hồ lá xào xạc rơi. Tôi tưởng tượng ra bộ đội tiến về từ cửa Ô, gài lá ngụy trang. Đó là tôi nhớ khi giải phóng Hà Nội 1954 lúc tôi mới 12 tuổi, một anh bộ đội bảo: "Hết chiến tranh rồi, em mở tung cửa chạy ra đi. Có lá cờ đỏ phần phật bay đấy. Em sướng không". Tất cả đều đã được Văn Vượng gửi vào cây đàn guitar của mình...

Năm 1977, Văn Vượng biểu diễn 8 bài, trong đó có Người Hà Nội. Nhà văn Nguyễn Đình Thi đã chạy lên cầm tay Văn Vượng lau mắt ông đang khóc. Sau này khi Nguyễn Đình Thi đã mất, vợ ông đưa Văn Vượng chơi bài Người Hà Nội trước bàn thờ.

Còn Văn Cao nghe Vượng chơi bài Trường ca sông Lô thì im lặng lâu lắm. Vượng: "Em soạn cho guitar, anh nghe chỗ nào cần chửi mắng thì cứ nói nhé". Văn Cao nghe xong, bật diêm hút điếu cày, từ từ nhận xét "Tôi không ngờ bài viết cho hợp xướng 4 chương mà biểu diễn được trên đàn guitar 6 dây đầy đủ đến thế..."

***

 

Văn Vượng đi quốc tế cũng kha khá. Ông không đi thì cũng đã biểu diễn và trả lời phỏng vấn cho các đoàn Nhật. Họ thu âm, có cả những bài do Vượng sáng tác. Ban đêm trong giấc ngủ hoặc nằm suy nghĩ, bỗng thấy vọng giai điệu hay là ông viết trên chữ nổi, ngày mai sờ nốt nhạc ấy mà viết lại. Vượng đã từng chơi đàn biểu diễn cả ở các nhà máy của Đức, chơi cả các bản Serenata cho bác sĩ nghe. Họ ôm hôn ông và ngạc nhiên sao một người châu Á có thể có một tình cảm như người châu Âu đến thế. Khi bộ ngoại giao mời Vượng biểu diễn cho nhiều người khác Cuba, ông chơi bài Xibone và có người thốt lên: Nếu nhắm mắt lại nghe thì tôi đang ở La Habana.

Bốn người Đức sau khi nghe bản nhạc Tây Ban Nha qua guitar Văn Vượng đã ngạc nhiên bảo đã nghe nhiều người, nhưng chọn hợp âm như Vượng thật lạ và chính xác. Vượng nói: "Phải tập nhiều, yêu nhiều như yêu người tình". Bốn người Đức thích quá dồn hỏi: "Anh thích gì?". "Cổ điển". "Cổ điển Việt, Đức, nhiều nước". "Thích gì nữa?" Vượng cười: "Mời ông hôm nào đến chơi..."

Tuy vui chuyện như thế, Văn Vượng bảo ông không muốn sang Đức với tư cách biểu diễn mà là đi chữa mắt. Giọng ông chùng xuống: đời tôi nhiều lúc buồn, muốn chết đi cho rồi...

Quê ông ở Hải Dương, Sinh đúng ngày 10.10 (cả Hà Nội làm lễ sinh nhật mình...) Lúc sinh nguyên vẹn không hòng gì cả, Thời Pháp chưa chú ý bệnh đậu mùa. Bốn tuổi, một hôm không thấy, khóc quá, các anh chạy ra chợ gọi mẹ. Lên Hà Nội vào nhà thương dốc Hàng Gà. Ông bác sĩ tiến học ở Paris về bảo, mắt kéo màng còn mỏng quá, đợi 3 ngày nữa bóc sẽ dễ hơn. Về, hôm sau kháng chiến bùng nổ. Mẹ gánh chạy ra vùng tự do, còn chữa gì nữa. Lúc 6, 7 tuổi khi đi qua một làng quê nghe người ta hát, Vượng đứng lại nghe. Về nhà lấy cái âu đồng cơi trầu làm đàn (cái cơi trầu ngày xưa to lắm, mất rồi, không nhỏ như cái này hôm nọ truyền hình quay - Vượng được truyền hình chọn tôn vình là một trong 100 nhân vật nổi tiếng Việt Nam). Một người quen thấy cậu bé mù ham học, đã dạy truyền khẩu đàn guitar. Ông thầy cho sờ đàn, ông đánh hai lần, Vượng đánh trả bài. Đến chương trình trung học, ông bảo hết vốn rồi. Vượng tản cư về, học nhạc ở Hải Dương, rồi lên Hà Nội, học thầy Phạm Đình Tòng ở trường mù Việt Nam...

Cho đến nay, Văn Vượng vẫn khao khát được đi chữa mắt. "Gần đây ở Siberia có giáo sư Bon đa sép tìm ra cách chữa cho một cô ở Kiev mù lúc 7 tuổi, nay hơn 40. Nhãn cầu chỉ còn bằng hạt đỗ. Ông ấy đã chữa cho cô có thể nhìn được, đọc cả chữ. Tôi đã liên hệ và giáo sư đã mời. Nhưng chưa có tiền đi". Hỏi bao nhiêu thì đủ, Văn Vượng buồn rầu nhưng hy vọng. Ông bảo "Chắc phải hơn 40.000 USD. Mỗi người chỉ cần cho 1 USD, cả nước chắc sẽ cứu được Văn Vượng..."

Tác giả bài viết: Nguyễn Thị Ngọc Hải (Viet-studies)

Nguồn tin: Tuần Việt Nam

Tổng số điểm của bài viết là: 14 trong 3 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
Từ khóa: văn vượng
 

Quảng cáo

Diễn đàn Guitar gỗ Việt Nam

Trung tâm Văn Anh

Cajon drum phiên bản 5.0